Sỏi thận

Các loại sỏi trong bệnh sỏi thận

Xaluan.com - 02/01/2014 1418

Người bệnh nên trang bị cho mình kiến thức về các loại sỏi và cách phòng ngừa chúng để giảm thấp nhất nguy cơ mắc bệnh.

Một số loại sỏi thận.

Sỏi thận là một căn bệnh thường gặp. Hiện nay, có rất nhiều phương pháp điều trị sỏi thận và việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc nhiều vào bản chất của từng loại sỏi. Điều quan trọng là cá nhân mỗi người hoặc có người thân trong gia đình chẳng may mắc bệnh nên trang bị cho mình kiến thức về phân loại sỏi và cách để phòng ngừa chúng, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh.

Sỏi canxi

Sỏi canxi là loại sỏi thường gặp nhất trong các loại sỏi, chiếm khoảng 80% các trường hợp. Bình thường, sỏi canxi cứng, có nhiều hình dạng, kích thước, mật độ khác nhau. Nguyên nhân chính là tình trạng nước tiểu quá bão hòa về muối canxi do tăng hấp thu canxi ở ruột hoặc tăng tái hấp thu canxi ở ống thận. Xét nghiệm nước tiểu sẽ thấy canxi niệu tăng cao. Bình thường thận đào thải khoảng 300 mg canxi qua nước tiểu trong một ngày, trong trường hợp nước tiểu bị quá bão hòa về muối canxi, lượng canxi đào thải qua nước tiểu có thể tăng lên 800 - 1.000mg trong 24h với chế độ ăn bình thường.

Nguyên nhân thứ 2 là giảm citrat niệu. Citrat niệu có tác dụng ức chế kết tinh các muối canxi. Khi có toan máu, nhiễm khuẩn tiết niệu, hạ kmáu thì thường citrat niệu giảm. Khi thiếu citrat nước tiểu sẽ bão hòa muối canxi tạo điều kiện kết tinh sỏi.

Nguyên nhân thứ ba là nước tiểu quá bão hòa về oxalat. Thức ăn chứa nhiều oxalat hoặc trong trường hợp ngộ độc vitamin C sẽ dẫn đến tình trạng này hoặc ở người bị viêm ruột, cắt một phần ruột non, người có rối loạn chuyển hoá. Những loại rau có hàm lượng oxalat cao bao gồm: cần tây, tỏi tây, củ cải, rau cải, khoai lang, đậu xanh, đậu tương, bí, ớt, cà tím, măng tây, đào lộn hột, rau diếp, nho, mận và trà...

Sỏi struvite hay sỏi nhiễm trùng

Sỏi struvite chiếm khoảng 10% các loại sỏi thận. Sỏi struvit là do nhiễm khuẩn lâu dài đường tiết niệu, vi khuẩn giải phóng chất khiến giảm hòa tan struvit, tạo điều kiện hình thành sỏi. Người ta thấy sự xuất hiện sỏi struvite hầu như luôn luôn đi kèm với tình trạng tắc nghẽn hay nhiễm trùng đường tiểu. Vì thế, trong trường hợp này, việc dùng kháng sinh được xem là một bước bắt buộc, không thể thiếu trong quá trình điều trị.

Sỏi axit uric

Sỏi axit uric thường gặp ở những người có nồng độ axit uric cao, chiếm khoảng 10% các trường hợp sỏi thận. Sỏi axit uric không cứng và cũng không dễ phát hiện bằng tia X như sỏi canxi.

Nguyên nhân là do nước tiểu quá bão hòa acid uric tạo điều kiện gây sỏi urat và thường có tăng acid uric niệu đi kèm. Sỏi acid uric gặp trong tăng acid uric máu, bệnh gout, trong một số trường hợp di truyền, béo phì, những người tiểu đường kháng insulin Người bệnh nên có những xét nghiệm về bệnh mắc kèm và cần giảm ăn những thức ăn quá nhiều đạm.

Sỏi cystin

Sỏi cystin rất hiếm, hình thành do cystin bị đào thải nhiều qua thận nhưng ít hòa tan nên dễ đọng thành sỏi. Trong các loại sỏi thì sỏi cystin có tính di truyền rõ rệt nhất. Những người với tiền sử gia đình có người mắc bệnh có nguy cơ cao bị mắc loại sỏi này.

Tùy thuộc vào từng loại sỏi, kích thước lớn hoặc nhỏ của sỏi mà các bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp. Các loại sỏi nhỏ, sỏi bùn, sạn thận, bệnh nhân được chỉ định thuốc uống bào mòn sỏi, khi sỏi nhỏ đến một mức độ nhất định sẽ theo đường nước tiểu ra ngoài. Những loại sỏi lớn, kết hợp thuốc và các phương pháp y học hiện đại: tán sỏi ngoài cơ thể, tán sỏi qua da, mổ nội soi, tán sỏi ngược dòng...

Đồng thời, bệnh nhân cần biết cấu tạo, phân chất sỏi của mình để có biện pháp ăn uống, sinh hoạt phòng bệnh tái phát.

4 thói quen dễ gây bệnh sỏi thận, sỏi mật

Xaluan.com - 31/10/2013 2035

Thức ăn giàu protit và chất béo sẽ tăng thêm hàm lượng cholesterol trong dịch mật, hình thành nên sỏi.

ảnh minh họa

1. Không ăn bữa sáng

Thói quen tưởng vô hại này lại là nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh sỏi mật. Theo chuyên gia sức khỏe, nguy cơ gây ra bệnh sỏi thận do không ăn sáng khá lớn. Điều này là do cơ thể sau khi trải qua một đêm dài nghỉ ngơi, cần bổ sung năng lượng. Túi mật sẽ bài tiết dịch mật vào buổi sáng, chuẩn bị trước cho việc tiêu hóa thức ăn. Nếu không ăn sáng, mật sẽ không có thức ăn để tiêu hóa, dịch mật sẽ ở trong túi mật lâu hơn, thời gian dài như thế, dịch mật sẽ tích tụ trong túi mật và đường ruột, cholesterol từ trong mật tiết ra sẽ dễ hình thành nên sỏi mật.

2. Không thích uống nước

Đây chính là một trong những nguyên nhân gây ra sỏi thận. Các chuyên gia chỉ ra rằng, uống ít nước sẽ khiến hệ tiết niệu ít việc, lượng nước tiểu lưu cữu, trở nên đậm đặc, chất đọng lại tăng lên, như thế dễ hình thành nên sỏi thận và sỏi đường tiết niệu.

Bởi vậy, uống nhiều nước sẽ tăng lượng bài tiết nước tiểu, làm loãng nước tiểu, giảm thấp nồng độ tinh thể trong nước tiểu, rửa đường niệu đạo, có lợi cho phòng chống sỏi thận và làm cho sỏi bài tiết ra ngoài. Vì vậy, kế cả khi không khát, mỗi người mỗi ngày cũng nên uống 2000ml nước trở lên và uống nước lọc là tốt nhất.

3. Lười vận động

Cần tăng cường vận động, không nên "ngồi chờ" sỏi hình thành. Trong phòng làm việc khoảng 2 tiếng thì nên đứng dậy làm một số động tác thư giãn, đảm bảo một lượng vận động nhất định, thời gian vận động hàng ngày nên là khoảng 30 phút.

4. Ăn quá nhiều dầu mỡ

Những bữa tiệc luôn đi kèm với thịt cá, dầu mỡ.... Ăn quá nhiều chất dầu mỡ chính là nguyên nhân dẫn đến bệnh sỏi thận. Bởi vì thức ăn giàu protit và chất béo sẽ tăng thêm hàm lượng cholesterol trong dịch mật, hình thành nên sỏi.

Cần "quản lý" miệng, hạn chế hàm lượng cholesterol trong thực phẩm, ít ăn hoặc kiêng ăn thực phẩm hàm chứa cholesterol cao, ví dụ như thịt mỡ, nội tạng động vật, trứng cá, gạch cua, lòng đỏ trứng... Nên ăn nhiều rau quả tươi và một số thực phẩm có tác dụng giảm thấp cholesterol như: tỏi, hành tây, nấm hương, mộc nhĩ đen....

Bí quyết phòng bệnh sỏi thận

1. Uống nhiều nước 

Uống nhiều nước trong ngày và vào ban đêm trước khi đi ngủ để cơ thể của bạn vẫn giữ đủ nước trong cả 24 giờ: Uống nước là cách đơn giản nhất để bù lại lượng nước bị hao hụt khỏi cơ thể (thông qua nước tiểu, mồ hôi...). Cơ thể đủ nước cũng giúp thận, gan lọc các chất độc tốt hơn, giảm thiểu tình trạng tích tụ chất độc trong gan, thận dẫn đến sỏi.

Tuy nhiên, uống quá nhiều nước cũng không tốt vì nó có thể gây ra tình trạng thừa nước và phù các tế bào trong cơ thể.

2. Uống nước chanh

Sỏi thận hình thành khi các thành phần của nước tiểu là khoáng sản, chất lỏng và axit bị mất cân bằng. Tức là lúc này hàm lượng các chất như canxi, oxalat và axit uric trong nước tiểu rất nhiều. Bình thường, các chất này có thể được hòa tan bởi các chất lỏng hoặc chất citrate. Khi không được hòa tan, chúng sẽ kết hợp với nhau tạo thành sỏi ở thận.



Nước chanh giúp nâng cao mức citrate trong nước tiểu nên có thể giúp phòng ngừa sỏi oxalat canxi, cũng như sỏi axit uric.

3. Cắt giảm các sản phẩm chứa nhiều oxalate

Oxalat là một loại axit có thể dẫn đến sự hình thành sỏi thận oxalat canxi. Các loại thực phẩm chứa nhiều oxalat bao gồm các sản phẩm đồ uống như soda, trà đá, sô cô la; cây đại hoàng, dâu tây và các loại hạt. Cắt giảm các loại thực phẩm này chính là cách đơn giản để phòng bệnh sỏi thận.

4. Cắt giảm lượng caffeine

Bạn nên tránh tiêu thụ quá nhiều các loại đồ ăn, uống chứa caffeine như cà phê, trà, thuốc lá... vì chúng chính là nguyên nhân khiến cơ thể bạn bị mất nước ngay cả khi bạn nghĩ rằng bạn vẫn bổ sung nước đầy đủ. Mất nước chính là nguyên nhân chủ chốt dẫn đến bệnh sỏi thận.

5. Giảm lượng muối ăn hàng ngày

Việc giảm lượng muối trong chế độ ăn cũng có thể cắt giảm lượng oxalate trong nước tiểu, nhờ đó cũng có thể giảm nguy cơ bị sỏi thận.

6. Kiểm soát việc tiêu thụ các chất đạm động vật

Những thực phẩm này chứa nhiều purin, đó là những chất tự nhiên chuyển hóa hoặc phân hủy thành axit uric trong nước tiểu và góp phần hình thành sỏi thận. Hạn chế ăn các thực phẩm này sẽ giảm nguy cơ hàm lượng axit uric trong nước tiểu nên cũng phòng được bệnh sỏi thận.

7. Giảm cân để giữ sức khỏe

Theo phân tích của các chuyên gia thuộc Đại học Y Johns Hopkins (Mỹ) thì béo phì làm tăng gấp đôi nguy cơ sỏi thận. Vì vậy, việc tập thể dục để giảm cân và duy trì sức khỏe là hết sức cần thiết. Nó không những giúp bạn tránh được tình trạng béo phì mà nó còn giảm các nguy cơ bệnh tật khác như: bệnh sỏi thận,tiểu đường, huyết áp cao...

Ít vận động cũng có thể gây sỏi thận. Các chuyên gia chỉ ra, nếu con người ta ít vận động, vừa không có lợi cho việc hấp thụ can-xi, khiến lượng can-xi bài tiết vào nước tiểu tăng lên, gây ra sỏi thận hoặc sỏi đường tiết niệu. Đồng thời, thành bụng trong cơ thể sẽ lỏng lẻo, gây ra sa nội tạng, chèn ép ống mật, làm cho dịch mật không bài tiết được gây ra tích tụ, từ đó hình thành nên sỏi mật.

Giảm cân đột ngột coi chừng sỏi mật

Dantri.com.vn - 27/09/2013 1284

Cắt giảm khẩu phần đột ngột có thể khiến cơ thể thiếu vitamin và khoáng chất, gây ra mệt mỏi. Ngoài ra, giảm cân quá nhanh có thể đưa đến nguy cơ loãng xương và sỏi mật.

Trong buổi sinh hoạt của CLB Đái tháo đường, chuyên đề "Giảm cân để sống khỏe" do Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM tổ chức ngày 25/9, BS. CK1. Nguyễn Thị Ánh Vân, phó khoa Dinh dưỡng Lâm sàng cho biết: nếu không giảm cân đúng quy trình thì sẽ có nhiều nguy cơ xảy ra: loãng xương, sỏi mật, ngất xỉu.

Sau khi nghe BS Vân trò chuyện, các bệnh nhân đặt câu hỏi: "Vì sao béo phì gây sỏi mật mà giảm cân cũng gây sỏi mật?". BS Vân giải thích: "Khi chúng ta ăn quá nhiều chất béo mà hệ tiêu hóa không đủ mật để chuyển hóa, nó sẽ đóng thành những viên có nhân là cholesterol nằm trong túi mật. Nhưng nếu chúng ta giảm cân đột ngột mà không cung cấp đủ chất dinh dưỡng, mật sẽ hoạt động kém hiệu quả, cũng gây ra nguy cơ sỏi mật".



Buổi trò chuyện của CLB Đái tháo đường của Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM ở một không gian bên ngoài bệnh viện giúp bệnh nhân thoải mái hơn khi chia sẻ với bác sĩ

Một bệnh nhân nữ nêu câu hỏi: "Có lời khuyên rằng: nếu nhu cầu của cơ thể mỗi ngày là 1.200 kcal - 1.600.000 kcal thì phải giảm đi 500 kcal, như vậy có đúng không?"

Theo BS Vân, con số này không thể áp dụng cho tất cả mọi người. Mỗi người phải căn cứ vào nhu cầu và khẩu phần ăn của mình mà giảm bớt một phần thôi, để cơ thể thích nghi từ từ. Có thể ban đầu mỗi bữa chúng ta ăn ít đi nửa chén cơm (100 kcal), bớt đi 1 muỗng dầu (50 kcal). Nhưng đừng quá chú trọng đến các con số mà để ý xem mình đang ăn cái gì, ăn bao nhiêu và mỗi món giảm bớt một phần là được. Phải giảm đều ở các nhóm thực phẩm, mỗi thứ giảm một ít chứ không phải cắt giảm hoàn toàn một thứ.

Một bệnh nhân nam đặt câu hỏi: "Tại sao trong lời khuyên giảm cân có ngưng hút thuốc lá, mà trong thực tế người ngưng hút thuốc lá thường tăng cân?"

Trước vấn đề có vẻ nghịch lý này, BS Vân giải thích: Lời khuyên ngưng hút thuốc là thay đổi lối sống chứ không phải là biện pháp giảm cân (ăn uống hợp lý, tăng cường vận động, dùng thuốc hỗ trợ).

Vậy tại sao người ngưng thuốc lá thường tăng cân? Thứ nhất là khi hút thuốc chúng ta đưa vào cơ thể hàng loạt hóa chất có tác dụng đốt cháy năng lượng và các dưỡng chất. Vì vậy mà người hút thuốc lá nếu không uống bia rượu thì không bao giờ mập. (Tuy nhiên người hút thuốc lá khó lòng mà không có bia rượu kèm theo, do đó có những người hút thuốc vẫn béo phì).

Thứ hai, vì thói quen phải có gì đó trong miệng để thay thế, khi cai thuốc nhiều người lại ăn bánh kẹo nên dẫn đến tăng cân. Theo thống kê, nếu ngưng hút thuốc lá mà không ăn thêm thì sẽ tăng tối đa từ 2 - 2,5kg. Vì vậy, khi ngưng hút thuốc cần phải đi cùng ăn kiêng, thể dục vận động để giữ cân nặng bình thường.

BS Nguyễn Thị Ánh Vân mong muốn mọi người giảm cân phải có "con đường" để an toàn cho sức khỏe: "Ví dụ các bác đang dư 10kg, 15kg mà dứt khoát muốn giảm 5kg ngay trong tháng này thì chắc chắn không được đâu. Tuy nhiên, thầy thuốc có thể giúp các bác thực hiện được. Nhưng dù là giảm 7kg, 5kg, 3kg vẫn phải đúng quy trình".

Khi giảm cân, mọi người phải giảm khẩu phần, dễ dẫn đến việc bị thiếu vitamin và chất khoáng. Mặt khác, vitamin tan trong chất béo nên khi chúng ta giảm chất béo cũng làm cho cơ thể giảm hấp thu vitamin. Vì vậy, phải bổ sung thêm những chất này cho cơ thể.

Như vậy, thế nào là giảm cân khỏe? Mọi người chỉ cần giảm 0,5-1kg/tuần, nếu chưa làm được thì ít nhất cũng giữ cho cơ thể không tăng cân thêm rồi từ từ cân nặng sẽ giảm. Với thời gian 6 tháng để giảm cân, mọi người cũng đừng nóng vội. Trong 6 tháng, bệnh nhân chỉ cần giảm được 10% cân nặng hiện tại (nếu thừa cân) thì sẽ giảm 10-20% các nguy cơ bệnh tật. Đó là các mục tiêu đặt ra để giảm cân sống khỏe.

Trà đá: Thức uống tệ hại gây bệnh sỏi thận

Xaluan.com - 15/02/2014 2022

Một cuộc nghiên cứu mới đây phát hiện rằng những người thường có thói quen uống trà đá có thể đối diện với nguy cơ cao phát triển sỏi thận.

ảnh minh họa

Các nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm Y khoa Trường ĐH Loyola (Mỹ) giải thích rằng các loại thức uống phổ biến trong mùa hè thường có chứa mức cao chất oxalate - một loại hóa chất kích thích sự thành lập các tinh thể nhỏ được tạo nên từ các khoáng chất và muối có trong nước tiểu.

Mặc dù những tinh thể này thường không gây hại, tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cảnh báo chúng có thể phát triển đủ lớn để cư trú ở các ống nhỏ có nhiệm vụ dẫn nước tiểu từ thận tới bàng quang.

"Đối với những người có khuynh hướng mắc phải thể thông thường nhất của bệnh sỏi thận, nước trà đá là một trong những loại thức uống tệ hại nhất" - bác sĩ John Milner, trợ lý giáo sư Khoa Tiết niệu Trường ĐH Loyola ở Chicago (Mỹ) nói - "Cũng giống nhiều người, tôi cũng thích uống trà đá vào mùa hè, nhưng không uống quá nhiều. Bời vì có nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến việc này, uống vừa phải là tốt nhất".

Tình trạng cơ thể thiếu nước là nguyên nhân thông thường nhất gây sỏi thận, các nhà nghiên cứu giải thích. Tuy nhiên, việc uống nhiều trà đá cũng có thể làm gia tăng nguy cơ bị sỏi thận.



"Nhiều người được khuyên rằng hãy uống nhiều nước vào mùa hè. Và không ít người chọn cách uống nhiều trà đá, vì nó chứa ít calo và có vị ngon hơn nước thường. Tuy nhiên, như thế họ đã hại chính họ vì gây nên sỏi thận", Milner nói.

Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng, những người đàn ông có khả năng phát triển bệnh sỏi thận cao gấp bốn lần so với phụ nữ, nguy cơ này tăng đáng kể ở những đàn ông từ bốn mươi tuổi trở lên. Bên cạnh đó, những phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh, có mức estrogen thấp và những chị em đã giải phẫu cắt bỏ buồng trứng cũng đối diện với nguy cơ cao bị sỏi thận.

Nhằm kéo giảm nguy cơ bị sỏi thận, các nhà nghiên cứu khuyên mọi người nên cung cấp đủ nước cho cơ thể. Các chuyên gia cho biết, uống nước thường là tốt nhất song uống nước chanh cũng là một sự lựa chọn đúng đắn. "Chanh là nguồn giàu chất citrate, có tác dụng ngăn cản quá trình phát triển sỏi thận", Milner giải thích.

Các nhà nghiên cứu khuyên những người có nguy cơ bị sỏi thận nên thực hiện các bước sau: Tránh tiêu thụ các loại thực phẩm chứa mức cao chất oxalate, bao gồm rau chân vịt, sôcôla và các loại quả hạch; giảm tiêu thụ muối; ăn ít thịt; bổ sung đủ canxi, vì canxi có tác dụng giúp giảm lượng oxalate hấp thu vào cơ thể.

Mặc dù nước trà nóng cũng có chứa chất oxalate, tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết rất khó để uống nhiều đến mức đủ để gây sỏi thận. Họ bổ sung rằng những người có khả năng phát triển sỏi thận, muốn uống trà đá cần gặp bác sĩ để kiểm tra xem nó có kích thích cơ thể sản xuất ra quá nhiều chất oxalate hay không.

7 quy tắc ăn uống cho người mắc bệnh sỏi thận

Xaluan.com - 09/01/2014 1895

Vì đa số sỏi thận là sỏi canxi nên nhiều người nghĩ rằng kiêng ăn hoàn toàn canxi để tránh bị sỏi thận, thật sự không phải vậy.

Người sỏi thận nên ăn nhiều rau xanh.

1. Uống nhiều nước

Nên uống khoảng 2,5 - 3 lít nước lọc mỗi ngày (chia ra uống đều nhiều lần trong ngày) hoặc ăn uống làm sao để có lượng nước tiểu đạt trên 2,5 lít/ ngày. Nếu đi tiểu nước tiểu màu trắng trong chứng tỏ uống đủ lượng nước.

Uống nhiều nước vừa giúp tránh bị sỏi thận vừa giúp tống xuất những viên sỏi nhỏ nếu có.

2. Ăn ít thịt động vật

Ăn thực phẩm chứa ít muối, ăn ít các loại thịt. Có thể ăn cá thay cho thịt. Tôm cua có thể ăn vừa phải được.

3. Ăn uống điều độ thực phẩm chứa canxi

Mỗi ngày có thể dùng khoảng 3 ly sữa tươi hoặc một lượng tương đương các sản phẩm từ sữa như: bơ, phômai (khoảng 800-1.300mg calci).

Không nên kiêng cữ quá mức những thực phẩm chứa calci vì như thế sẽ gây mất cân bằng trong hấp thu canxi, khiến cơ thể hấp thu oxalat nhiều hơn từ ruột và sẽ tạo sỏi thận, ngoài ra kiêng cữ thực phẩm chứa canxi sẽ bị loãng xương.

Trường hợp bị sỏi thận tái phát nhiều lần, sau khi xét nghiệm kiểm tra có bằng chứng đa canxi niệu do tăng hấp thu canxi từ ruột thì cần kiêng canxi, nhưng không phải kiêng hoàn toàn, mà ăn khoảng 400mg/ngày, tương đương 1,5 ly sữa tươi.

4. Giảm các thực phẩm chứa nhiều oxalat

Đó là các thực phẩm như: trà đặc, cà phê, sô cô la, bột cám, ngũ cốc, rau muống...

5. Nên uống nhiều nước cam, chanh, bưởi tươi

Những loại thức uống này chứa nhiều citrat giúp chống tạo sỏi.

6. Nên ăn nhiều rau

Rau giúp tiêu hóa nhanh, giảm hấp thu các chất gây sỏi thận.

7. Tránh ăn nhiều thực phẩm chứa chất purin 

Đó là những thực phẩm như: cá khô, thịt khô, tôm khô, lạp xưởng, các loại mắm, lòng heo, lòng bò...

Cần lưu ý ở những người bị sỏi thận tái phát nhiều lần nên đi khám kiểm tra tìm nguyên nhân gây sỏi tái phát để điều trị và chế độ ăn cụ thể phù hợp đối với từng nhóm nguyên nhân.

Chọn thực phẩm chứa ít axít oxalic để tránh tạo sỏi

Xaluan.com - 03/01/2014 1953

Axít oxalic có mặt tự nhiên trong một số loại thực phẩm. Người tiêu dùng nên tránh loại này nếu có nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến tạo sỏi.

Rau mùi tây (cần tây) có hàm lượng axít oxalic rất cao. Ảnh: drdobbin

Đó là khuyến cáo mới nhất của Cục An toàn vệ sinh thực phẩm. Axít oxalic là axít hữu cơ (H2C2O4) với tính axít khá mạnh, gấp khoảng 10 nghìn lần axít acetic. Ở điều kiện thường, axít oxalic tồn tại ở dạng tinh thể, dễ tan trong nước tạo dung dịch không màu, có vị chua.

Axít oxalic (và các muối oxalat) có mặt tự nhiên trong một số loại thực phẩm và có mức độ tồn dư khác nhau như sắn, rau chân vịt, măng, súp lơ xanh, cải xoong, rau diếp, măng tây, khoai tây, cà tím... Axít oxalic có thể bị giảm hàm lượng trong quá trình chế biến thực phẩm như: ngâm rửa rau củ, luộc gạn bỏ nước luộc đối với măng, rang đối với một số loại hạt...

Ở liều cao, axít oxalic (muối oxalat) có khả năng gây ra ngộ độc cấp tính, có thể dẫn đến tử vong . Sự kết hợp của axít oxalic với canxi tạo ra canxi oxalat, có thể gây kết tủa lắng đọng tạo thành sỏi ở các cơ quan tiết niệu, gan mật, tụy...

Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới như Nhật Bản, Hàn Quốc... cho phép sử dụng axít oxalic như một chất hỗ trợ chế biến . Axít oxalic sử dụng trong thực phẩm phải đảm bảo độ tinh khiết, đảm bảo an toàn thực phẩm, không chứa các chất độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe.

Chọn ngẫu nhiên 263 mẫu thực phẩm đem kiểm nghiệm, kết quả giám sát đến ngày 19/12/2013 của Cục An toàn thực phẩm cho thấy 58 mẫu có chứa axít oxalic, hàm lượng từ 10,7 đến 1.809 mg/kg. Axít oxalic chủ yếu được phát hiện trong các sản phẩm rau quả tươi, bột mì và một số sản phẩm chế biến từ bột mì (mì gói, mì sợi).

Để bảo đảm an toàn thực phẩm cho người sử dụng, Cục an toàn thực phẩm khuyến cáo người tiêu dùng:

- Lựa chọn thực phẩm bao gồm các loại rau củ quả tươi phù hợp với tình hình sức khỏe. Đối với người có nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến tạo sỏi trong cơ thể tránh sử dụng thực phẩm giàu axít oxalic.

- Khi sử dụng các thực phẩm giàu axít oxalic (muối oxalat), cần chú ý tăng cường uống nước để tăng đào thải.

- Thực hiện các biện pháp sơ chế, chế biến có tác dụng làm giảm axít oxalic như ngâm, rửa, luộc, rang... phù hợp với đặc tính của từng nguyên liệu thực phẩm cũng như sản phẩm thực phẩm có nguy cơ cao được khuyến cáo.

Hàm lượng axít oxalic trong một số sản phẩm rau quả của Thái Lan

Tên thực phẩm - Hàm lượng (mg/kg)

Bắp cải (Cabbage) 70.

Bắp cải Trung Quốc (Cabbage, Chinese) 60.

Bắp cải trắng Trung Quốc (Cabbage, Chinese, white) 30.

Rau muống đỏ (Swamp morning glory, red) 940.

Rau muống trắng (Swamp morning glory, white) 790.

Súp lơ trắng (Cauliflower) 270.

Cà rốt (Carrot) 290.

Dưa chuột (Cucumbers) 710.

Cà tím (Eggplant) 960.

Đu đủ (Papaya) 50.

Đậu đũa (Winged long bean, green) 380.

Măng tươi (bamboo shoot, cultivated) 2.220.

Măng muối (bamboo shoot, picked) 710.

Cà chua 110.

Cùi dừa (coconut heart) 1.200.

Gạo (rice) 30.